» اسلایدر » چگونگی ارتباط شیعیان ایران با امام جواد علیه السّلام‏

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۵/۳۰ - ۷:۳۴

 کد خبر: 1693
 247 بازدید

چگونگی ارتباط شیعیان ایران با امام جواد علیه السّلام‏

شیعیان امامى در سر تا سر بلاد اسلامى زندگى مى ‏کردند. بسیارى از آنان در بغداد، مدائن و سواد عراق

چگونگی ارتباط شیعیان ایران با امام جواد علیه السّلام‏

شیعیان امامى در سر تا سر بلاد اسلامى زندگى مى ‏کردند. بسیارى از آنان در بغداد، مدائن و سواد عراق‏ (۱) و عده اى نیز در ایران و یا سایر نقاط کشورهاى آن روز بسر مى ‏بردند. اینها علاوه بر ارتباط از طریق وکلاى آن حضرت، در ایام حجّ نیز در مدینه با امام دیدار مى‏ کردند. از روایتى استفاده مى‏ شود که شمارى از شیعیان امام جواد علیه السّلام در مصر سکنا گزیده بودند. در این روایت على بن اسباط مى‏ گوید: قامت امام را به دقت مى‏ نگریستم تا آن حضرت را براى اصحابمان در مصر بتوانم وصف کنم. (۲) در روایت دیگرى آمده است که یک نفر از شیعیان خراسان خدمت امام جواد علیه السّلام مشرّف شده است. (۳)

روایت دیگرى از حرّ بن عثمان همدانى حاکى از آن است که گروهى از شیعیان رى به محضر آن حضرت شرفیاب شدند. (۴)   تا آنجا که مى‏ دانیم همواره شیعیانى در رى زندگى مى‏ کردند که به طور مرتب و به مرور زمان بر تعدادشان افزوده شده است.

قم نیز یکى از مراکز مهم شیعه بوده و در دوران امام جواد علیه السّلام، شیعیان آن دیار با حضرت در ارتباط نزدیک بودند. احمد بن محمد بن عیسى که از وى با عنوان «شیخ القمیین» یاد شده، از اصحاب امام رضا علیه السّلام و پس از ایشان از یاران امام جواد علیه السّلام و فرزند گرامى آن حضرت بوده و حتى محضر امام حسن عسکرى علیه السّلام را نیز درک کرده است. وى تألیفات فراوانى در حدیث از خود بر جاى گذاشت. (۵) صالح بن محمد بن سهل یکى دیگر از اصحاب امام جواد علیه السّلام در قم بود که رسیدگى به امور موقوفات آن حضرت در آن شهر را عهده‏ دار بود. (۶)

در روایت دیگر آمده: شخصى از اهالى بست و سجستان در ایام حجّ به حضور آن حضرت رسید و گفت: والى ما از دوستداران اهل بیت و به شما علاقه‏ مند است؛ من هم خراجى به دیوان بدهکارم. نامه‏ اى به او بنویسید تا در این باره با من سختگیرى نکند. امام فرمود: او را نمى‏ شناسم. من گفتم: او از دوستداران شما اهل بیت است.

حضرت کاغذى گرفت و بر آن چنین نوشت: آورنده این نامه عقیده مبارکى را از تو نقل کرد. هر عمل نیکویى که انجام دهى از آن تو خواهد بود. پس بر برادرانت نیکى کن و بدان که خدا از تک تک و ذره ذره اعمالت خواهد پرسید. نامه را از حضرت گرفتم و قبل از این که به سجستان برسم این خبر به گوش حسین بن عبد الله نیشابورى (والى) رسید و او در دو فرسخى شهر به استقبالم شتافت. نوشته حضرت را به او دادم؛ آن را بوسید و بر دیده نهاد و گفت: حاجتت چیست؟ گفتم: خراجى به حکومت بدهکارم. حسین بن عبد الله دستور داد که آن خراج را بر من بخشودند. افزون بر آن، گفت که تا والى است خراج از من نگیرند. سپس از زندگیم سؤال کرد و بعد به کارگزارانش گفت که مستمرى در حق من قرار دهند.(۷) على بن مهزیار نیز از جمله اصحاب امام جواد علیه السّلام است که در اصل نصرانى بود و پس از آن که اسلام آورد از خواص اصحاب امام رضا علیه السّلام و پس از ایشان، از یاران امام جواد علیه السّلام شد. او اهل قریه‏اى در جنوب بنام هندوان- هندیجان فعلى- بود که بعدها در اهواز اقامت گزید. (۸)

بررسیهاى دقیق درباره روابط موجود میان امامان شیعه علیهم السّلام و شیعیان آنها نشان مى‏دهد که این روابط از زمان امام رضا علیه السّلام به بعد رو به گسترش بوده است. این مى‏تواند به معناى افزایش شیعیان در این مناطق در عهد این امامان باشد. این گستردگى ارتباط بیش از هر چیز ناشى از سفر امام رضا علیه السّلام به خراسان و همچنین مدیون شبکه وکلاى آن بزرگواران در مناطق مختلف ایران مى‏باشد.

یکى از وکلاى آن حضرت، ابراهیم بن محمّد همدانى است که بنا به روایت کشى چهل بار به زیارت حج مشرّف شده است. (۹) امام جواد علیه السّلام طى نامه‏اى به وى نوشت:

قد وصل الحساب، تقبّل اللّه منک و رضى عنهم و جعلهم معنا فى الدّنیا و الآخره. (۱۰)

وجوه ارسالى به من رسید، خدا از تو قبول فرموده و از شیعیان ما راضى باشد و آنان را در دنیا و آخرت در جوار ما قرار دهد.

از این روایت به طور صریح، مسئولیت مالى این وکیل، که اموالى را از شیعیان دریافت مى‏ کرد و براى امام ارسال مى‏داشت، استفاده مى‏شود. امام در ادامه این نامه خطاب به وکیل مذکور مى‏ نویسد: سفارش شما را به نضر (بن محمد الهمدانى) (۱۱) کرده‏ و موقعیت تو در نزد خودم را به اطلاع وى رساندم و به او نوشتم که متعرّض شما نباشد. به ایوب (بن نوح بن دراج) (۱۲) نیز مانند همین دستور را داده ‏ام؛ همچنین به دوستان خود در همدان نامه ‏اى نوشته و به آنان تأکید کردم که از شما پیروى نمایند؛ زیرا من جز تو وکیلى در آن ناحیه ندارم. (۱۳)

کتاب هایى که مشتمل بر احادیث امامان علیهم السّلام بوده و اصحاب آنان از زمان امام باقر علیه السّلام به بعد تنظیم کرده بودند و در واقع نشانگر توجه روزافزون امامان علیهم السّلام و شیعیان آنان به کار فرهنگى و فکرى بود، نقش بسیار سازنده ‏اى در ترویج عقاید و فقه شیعه در این مناطق بر عهده داشت. وقتى از امام جواد علیه السّلام درباره روایت از کتب اصحاب که به دلیل تقیه مخفى بوده سؤال شد، فرمودند: حدّثوا بها فإنّها حقّ؛ (۱۴) از آنها روایت کنید که حق و صحیح است. بدین گونه بود که شیعیان در نشر و احیاى آثار سلف خود کوشیدند و بنیه فقهى شیعه را که در واقع اساس کار بود تقویت کردند. آنها همچنین وظیفه داشتند به آن قسمت از مسلّمات فقه که توسط منحرفان کنار گذاشته شده بود، عمل کنند تا رواج یابد. از آن جمله حجّ تمتّع بود که پرفضیلت‏ ترین عمل براى یک حاجى شمرده مى‏ شد. (۱۵)

______________________________

۱) الغیبه، طوسى، ص۲۱۲

۲) الکافى، ج ۱، ص ۳۸۴

۳) الثاقب فى المناقب، ص ۲۰۸

۴)همان‏

۵) مسند الامام الجواد علیه السّلام، ص ۲۶۵

۶) التهذیب، ج ۴، ص ۱۴۰؛ الاستبصار، ج ۲، ص ۶۰

۷)الکافى، ج ۵، ص ۱۱۱؛ التهذیب، ج ۶، ص ۳۳۶

۸) مسند الامام الرضا علیه السّلام، ص ۳۱۵

۹) همان، ص ۶۰۸

۱۰) همان، ص۶۱۱

۱۱) تنقیح المقال، ج ۳، ص ۲۷۱

۱۲) همان، ج ۱، ص ۱۵۹

۱۳)رجال کشى، صص ۶۱۲- ۶۱۱؛ بحار الانوار، ج ۵۰، ص ۱۰۹

۱۴) الکافى، ج ۱، ص ۵۳

۱۵) الکافى، ج ۴، ص ۲۹۱؛ التهذیب، ج ۵، ص ۳۰

منبع :حیات فکرى و سیاسى ائمه، جعفریان ،ص:۴۹۳



دیدگاه کاربران کل نظرات :1
  • همشهری

    تاریخ : ۳۰ - مرداد - ۱۳۹۶

    با سلام و تسلیت شهدت حضرت امام جواد علیه السلام .
    ممنون از راه اندازی سایت راشد .


    پاسخ دادن

ارسال دیدگاه